زيباترين دوزيست منطقه اورامانات كردستان در چنگال انقراض

منطقه اورامانات که یکی از مناطق بسیار خوش آب و هوای ایران است، چند سالی است که با ورود پیاپی توده‌های گرد و غبار، طراوت گذشته خود را از دست داده است.

دلایلی از این دست و شاید عوامل ناشناخته دیگر باعث شده ساکنان محلی این منطقه دیگر اثری از بسیاری گونه‌های جانوری این منطقه همچون انواع پروانه‌ها نبینند.

سنجاقک‌ها هم که بیشتر در مناطق خوش آب و هوا یافت می‌شوند، کمتر از یک دهه پیش به فراوانی در این منطقه دیده می‌شدند ولی امروزه هیچ اثری از این گونه در منطقه اورامانات دیده نمی‌شود.

یکی دیگر از گونه‌های جانوری این منطقه (كه در پايين پست بصورت علمي معرفي شده است) که گمان می‌رود تا چند سال دیگر اثری از آن باقی نماند، نوعی دوزیست است که بدون هیچ اقدام عملی و حمایتی از سوی سازمان محیط زیست، در معرض نابودی است.

سمندر خال زرد منطقه اورامانات که کار‌شناسان محیط زیست، آن را گونه‌ای بسیار نادر در دنیا می‌دانند با خطرات فراوانی مواجه است که نسل این دوزیست بسیار زیبا را تهدید کرده و حتی ممکن است نسل آن را منقرض نمایند.

در نقطه‌ای از منطقه اورامانات گونه‌ای سمندر با پوستی سیاه و براق که بر روی آن لکه‌های درخشان زردرنگ وجود دارد، زندگی می‌کند که ساکنان محلی آن را با نام «روه نیله» يا "بیله که ره" می‌شناسند و برای نخستین بار درمنطقه کوسالان سروآباد و نگل مشاهده شد. 

وجود انبوه درختان در برخی نقاط منطقه اورامانات در کوه‌پایه‌های سرسبز این منطقه که پوشیده از جنگل‌های بلوط و وجود چشم‌سارانی با آب‌های سرد و زلال است زیستگاه مناسبی را برای سمندر خال زرد فراهم کرده است.

به گفته ساکنین محلی این دوزیست که طول تقریبی بدنش ۱۵ سانتی‌م‌تر است، فقط در آب‌های پاک و زلال که به‌ دور از هر گونه آلودگی باشد، یافت می‌شود و وجود آن در آب هر چشمه‌ نشان‌دهنده سالم بودن آن آب است.

قاچاق سمندر، آلوده شدن آب‌های محل زندگی آن، ورود فضولات دامی به آب چشمه‌ها و انتقال آب برای آبیاری باغات و اراضی کشاورزی از مهم‌ترین عوامل تهدید‌کننده نسل این گونه جانوری به شمار می‌آید.

از دیگر عواملی که طی سال‌های اخیر باعث کاهش چشمگیر جمعیت سمندر خال زرد در منطقه اورامانات شده، تغییر اقلیم و خشکسالی‌های پی‌درپی بوده است.

عرضه و فروش این گونه جانوری در حالی آزادانه در کشور انجام می‌شود که ایران جزو ۲۶ کشور اول امضا کننده کنوانسیون جهانی کنترل تجارت گونه‌هاى در خطر انقراض است که در اوایل دهه ۷۰ میلادی به منظور حفظ گونه‌هاى نادر جانورى تشکیل شد.

حال معلوم نیست سازمان حفاظت محیط‌زیست به چه دلیلی هیچ اقدام عملی و مشخصی برای حفاظت از این گونه در معرض تهدید انجام نمی‌دهد.

به نظر می‌رسد بهترین اقدام کارساز در شرایط حاضر فرهنگ‌سازی توسط رسانه ملی برای ترغیب ساکنان محلی منطقه در حفاظت از این گونه نادر جانوری است.

رسانه‌ای که می‌تواند با پخش برنامه‌هایی خلاقانه، سطح آگاهی‌های جامعه را به حد مقبولی رسانده و سدی در برابر به تاراج رفتن سرمایه‌های ملی و ژنتیکی این سرزمین به وجود آورد.

(منبع خبرگزاري فارس)

معرفي علمي اين جانور:

نام فارسی : سمندر کوهستانی کردستان نام علمی:  Neurergus Microspilotus Nestrew نام انگلیسی:  Kurdistan Mountain Newt

محل پیدایش تیپ: آورومان داغ (کردستان)، عراق

توصیف مختصر: پاها وقتی به تنه نزدیک شوند کاملا یکدیگر را می پوشانند. لکه های زرد در بخش های فوقانی به تعداد زیاد و کوچک و بخشهای زیرین به رنگ قرمز کارمن دیده می شوند.

اندازه به میلیمتر: 150 تا 170

زیستگاه : رودخانه های دایمی در نواحی کوهستانی با پوشش گیاهی تمشک، پده یا پیچوب، گرد و بلوط زیستگاه این سمندرها را تشکیل میدهند. سمندرها در زیر سنگهای سخت و یا در دیواره های صخره ای که تقریبا خالی از پوشش گیاهی هستند، در داخل رودخانه در ارتفاع تقریبا 1300 تا 1400 متری بسر می برند. دمای آب محیط 10 تا 13 درجه سانتیگراد است.

انتشار جغرافیایی: مرز ایران و عراق در نوسود و آورومان داغ در عراق

پراکندگی شناخته شده در ایران: مرز ایران و عراق در حومه پاوه و نوسود در استان کردستان

منبع: سايت كويرها و بيابانهاي ايران

عكسهاي تاريخي دانشگاه شيكاگو از تخت جمشيد

پيش و در حين كاوش از تخت جمشيد (پارسه يا پرسپوليس)

چندي پيش كه از  بخش ايرانشناسي سايت دانشگاه شيكاگو آمريكا (متصدي كاوش و مرمت محوطه  باستاني تخت جمشيد و پاسارگاد زير نظر دكتر ارنست هرتسفلد) ديدن ميكردم، به تعداد خيلي زيادي تصاوير قديمي از ايران برخورد كردم كه مربوط به سالهاي 1933 تا 1936  (بين سالهاي 1312 تا 1315) بود (تقريبا 70 سال پيش) كه به جز يكي دوتا عكس آن،تقريبا در كمتر سايت و يا وبلاگ فارسي، آن تصاوير به نمايش گذاشته شده اند. حيفم آمد كه شما از ديدين آنها بي نصيب بگذارم، بنابراين تصميم گرفتم در ابتدا تصاوير مربوط به منطقه تخت جمشيد را درج كنيم تا در فرصتهاي بيشتر، تصاوير ساير بخشهاي ايران و سايتهاي كاوش شده را به نمايش بگذارم. اميدوارم مورد پسند علاقه مندان قرار بگيرد:

(براي ديدن تصاوير بزرگتر، روي هر تصوير كليك كنيد)

تصوير هوايي از ارتفاع 2440 متري از تخت جمشيد پيش از كاوش

عبور عشاير قشقايي فارس از كنار تخت جمشيد

تصوير تخت جمشيد در حين كاوش

عكسي از يكي از كارگران كاوشگر از اهالي فارس در كنار يكي از ستونهاي افتاده تخت جمشيد

تصويري از يكي از كتيبه هاي تخت جمشيد

عكسي از دكتر ارنست هِرزفِلد مسئول كاوش و مرمت تخت جمشيد در سال 1933

(تصاوير بيشتر را در ادامه مطلب ببينيد، از دست ندهيد جالبه!)

قديمي ترين هاي ايران (بخش سوم)

در دو بخش قبلي قديمي ترين شهر، مسجد، كليسا، آتشكده، هتل (مهمانسرا)، پل در حال استفاده، اولين شهر خشتي، قديمي ترين بناي خشتي، كهنترين پايگاه سفالگري و قديمي ترين قنات (كاريز) ايران معرفي شدند، كه در ذيل، پنج مورد ديگر از قديمي ترين هاي ايران تقديم حضور گرديده است؛

لازم به ذكر است كه اينگونه دسته بندي و جمع آوري اولين ها و قديمي ترين هاي ايران، در سايت ديگري انجام نشده و به همت خود مدير وبلاگ گردآوري و ارائه شده است.

قديمي ترين بناي آجري ايران:

کاخ سروستان را باید در 9 کیلومتری جنوب شهر سروستان استان فارس و نزدیکی روستای نظرآباد ببینید. مجموعه ای 25 هکتاری که از سنگ و گچ ساخته شده و نسبت به تمام معماری های ساسانی، شیوه ساخت پیچیده تر و متفاوت تری دارد.

كاخ سروستان در گذشته یك چهار باغ ساسانی بوده كه كوشك شكارگاهی آن در مركز باغ‌ها و معبد آناهیتا در گوشه‌ای از پردیس قرار داشته است

قديمي ترين رصد خانه ايران:

قدیمی‌ترین رصدخانه ایران، در کنار نقوش رنگی شاهزادگان ساسانی در شهر گور فیروزآباد قرار دارد. این رصدخانه شاهکاری از دانش ایران در آن عصر محسوب می‌شود. پروفسور «دیتریش هوف» در حفاری شهرگور فیروزآباد فارس به سازه‌ای دایره‌ای‌شکل رسید که پس ‌از مطالعه، مشخص شد، قدیمی‌ترین نمونه از رصدخانه‌های به‌دست آمده در ایران و از آن دوران ساسانی است. نمونه‌های همانندی از این سازه در دهلی و جیپور هند هست؛ ولی باتوجه به این‌که رصدخانه مراغه مربوط به دوره ایلخانان مغول و نزدیک سیصد سال پس‌از رصدخانه شهرگور بنا شده است، این سازه، قدیمی‌ترین رصدخانه ایران به‌شمار می‌رود.

قديمي ترين سد قوسي جهان:

سد کبار به عنوان قدیمی ترین سد قوسی جهان شناخته می شه. سد کبار قم با تاريخچه اي هزار و 700 ساله یعنی زمان ساسانیان  همچنان دشت کبار را آبياري مي کند و کشاورزي منطقه را رونق بخشيده است.طول قوس سد 55 متر و ارتفاع آن 25 متر است.جهت ساخت سد از با سنگهاي لاشه تراشيده و ملات ساروج مرکب از ماسه، آهک و سفيده تخم مرغ استفاده شده است.

قلعه بالاي سد و چهار طلاقي پايين سد مربوط به زمان ساساني است که سازنده آن مشخص نيست، ولي تحقيقات روي سد ساوه (رودخانه قره چاي) نشان مي دهد سازنده آن يکي از پسران هولاکوخان مغول به نام شمس الدين است و ساخت سد کبار نيز به لحاظ تاريخي به زمان احداث سد ساوه برمي گردد

قديمي ترين و نازك ترين سد جهان:

طاق شاه عباسی يا سد كريت پر رکوردترین بنای تاریخی ایران است! سدی با ۶۰ متر ارتفاع که نه تنها لقب قدیمی‌ترین و بزرگ‌ترین سد قوسی جهان را با خود یدک می کشد، بلکه به مدت ۵۵۰ سال هم به عنوان بلندترین سد در جهان شناخته می شد. اما سد شاه عباسی یک لقب دیگر هم دارد که هنوز هیچ سدی موفق به تصاحب آن نشده است: نازکترین سد جهان که به خاطر عرض تاج یک متری اش به این نام شناخته می شود.
برای دیدن طاق شاه عباسی که به سد شاه عباسی هم معروف است، باید به روستای ۷۰۰ ساله خرو و در فاصله ۲۷کیلومتری شهر طبس سفر کنید.

قديمي ترين ساعت شهري ايران:

قدیمی ترین ساعت شهری ایران در میدان وقت الساعت یزد نصب شده است. این ساعت آفتابی به استناد کتاب جامع مفیدی نخستین ساعت شهری است که فردی به نام ابوبکر ساعت ساز یزدی آن را در سال 725 هجری قمری در مدرسه رکنیه در جوارمسجد جامع یزد نصب کرد. این مکان بعدها به نام میدان وقت الساعت شهرت یافت.

قديمي ترين هاي ايران (بخش دوم)

در بخش اول اين مطلب، با قديمي ترين يا اولين مسجد ايران، قديمي ترين كليساي ايران و جهان، قديمي ترين آتشكده ايران، قديمي ترين شهر ايران و قديمي ترين هتل يا مهمانسراي ايران آشنا شديد كه در ذيل، بخش دوم مطلب بيان گرديده است:

قديمي ترين و نخستين شهر خشتي داراي سكنه ايران:

شهر یزد نخستین شهر خشتی و دومین شهر تاریخی جهان بعد از شهر ونیز ایتالیاست. همین دو ویژگی ایرانیان را بس برای آنکه بدانند کشوری دارند به وسعت تاریخ جهان و شهر کویری که می توانند خشت خشت، ریگ به ریگ و لحظه به لحظه تاریخ آن را به رخ جهانیان بکشانند. این شهر به شهر بادگیرها معروف است. به دارالعباده، شهر دوچرخه‌ها، شهر شیرینی، شهر قنات و قنوت و قناعت و شهر آتش و آفتاب.

تاریخ نویسان معتقدند که قدمت یزد به پیش از اسلام می رسد. عده ای هم می گویند که شاید شهر تاریخی یزد را باید در نقطه دیگری غیر از مکان کنونی آن جستجو کرد. اما با این حال قدمت بسیاری از آثار تاریخی کشف شده در شهر یزد به قرن پنجم هجری باز می گردد. در عین حال کشف بناهای دیگری متعلق به قرن های دوم و سوم هجری، تردیدها را در تخمین قدمت شهر یزد بیشتر می کند.

در هر صورت تاریخ سکونت انسان در این خطه از هزاره سوم پیش از میلاد فراتر رفته است، به طوری که در عهد پیشدادیان طایفه های در حال کوچ از بلخ به پارس، این سرزمین را یزدان نامیدند و از آن زمان به بعد یزد محل عبادت شد.

قديمي ترين خاستگاه تمدن ايران مركزي و كهنترين پايگاه سفالگري ايران:

سیلک يا سي يلك (Sialk) نام اولین تمدن شهر نشینی ایران مرکزی در کاشان است که در 3 کیلومتری جنوب غربی این شهر قرار دارد قدیمی‌ترین خاستگاه تمدن بشری را سیلک کاشان عنوان می‌کنند، یعنی اولین جایی که شهر نشینی شکل گرفت.

آنجا که آریایی‌ها اولین تمدن شهر نشینی را ایجاد کردند. تمدن اقوام تپه‌های سیلک در 2500 سال پیش مغلوب تمدن آریایی شد که آثار آنها در طبقات مختلف حفاری از قبیل ظروف لوله‌دار بلند با نقش اسب و خورشید و اسلحه آهنی و شمشیر و نیزه‌های بلند کشف شده است.

محوطه باستانی سیَلْک در ضلع جنوب غربی کاشان و در سمت راست جاده کاشان به فین قرار دارد و از دو تپهٔ شمالی و جنوبی که در فاصله ۶۰۰ متری یک‌دیگر قرار دارند و دو گورستان تشکیل شده است

(تصويري بازسازي شده از تپه سيلك كاشان)

قديمي ترين پل قابل استفاده ايران و جهان:

قدیمی ترین پل جهان در دزفول با گذشت حدود 18 قرن از ساخت آن همچنان سالم و با دوام محل تردد عابرین و خودروهای سواری است.

این پل در سال 260 میلادی به دستور شاپور اول ساسانی توسط 70 هزار اسیر رومی دربند ایرانیان احداث شد و در حالی كه بیش از 17 قرن از عمر آن می گذرد به عنوان باستانی ترین پل جهان اكنون نیز محل تردد خودروهای سواری دزفول و اندیمشك است. این پل دارای 14 دهانه است و آب رودخانه دز از زیر آن عبور می كند.

پل مزبور از سنگ ساروج و آهك بنا شده و در دوران حكومت عضدالدوله دیلمی، صفویان و پهلوی چندین بار بازسازی شده اما پایه های پل حكایت از دوران ساسانی دارد.

قديمي ترين قنات ايران:

كاريز يا قنات كيش، بزرگترین و قدیمی ترین قنات ایران با قدمت دو هزار و 500 سال در جزیره كیش است. این قنات، هزاران سال پیش علاوه بر تامین آب مورد نیاز اهالی جزیره مال التجاره مردم این منطقه نیز بود به گونه‌ای كه كشتیهای عبوری خلیج فارس از مردم كیش آب می‌خریدند و پوشاك و ادویه به آنان می‌فروختند.

قديمي ترين بناي خشتي جهان:

ارگ نوشیجان در شهرستان ملایر که عنوان قدیمی ترین بنای خشتی دنیا را به خود اختصاص داده، ضمن اینکه ناشناخته باقی مانده سالهاست که در معرض عوامل جوی و بارشهای مکرر باران قرار گرفته و هر بار قسمتی از آن تخریب شده است.

قدمت ارگ تاریخى نوشیجان که در ۶۰ کیلومترى جنوب شرق همدان و ۲۰ کیلومترى شمال غرب ملایر روى تپه اى به ارتفاع ۳۷ متر واقع شده است به عصر آهن و اوایل استقرار مادها در ایران بازمى گردد.

آثار فوقانى این تپه مربوط به دوره پارتها، لایه میانى از دوره هخامنشى و آثار تحتانى که روى سازه طبیعى تپه بنا شده است از دوره مادها برجاى مانده است.

این ارگ مهمترین نیایشگاه مادها بوده و عناصر این مجموعه به عنوان نخستین الگوهاى معمارى ایرانى در فلات قاره ایران از منحصر به فردترین و ارزشمندترین آثار تاریخى کشور محسوب می شود.

البته عده اي نيز قدیمی ترین بنای ساخته شده از خشت در دنیا را نارین قلعه یا کهندژ مي دانند که در شهر باستانی میبد بر فراز تپه ای بلند بنا شده و بر تمامی ‌شهر میبد و پیرامون آن دید دارد. تا کنون کشوری ادعا نکرده است که بنایی قدیمی تر از کهندژ دارد.

کهندژ نام دژهای کهنی است که در آغاز پیدایش شهرها بنا شده اند. این دژها در دوره پیش از اسلام و بیشتر در دوران ماد، هخامنشی و اشکانی ساخته شده و بناهایی تک و پر تراکم بودند که بر فراز تپه‌های طبیعی یا مصنوعی می‌ساختند.

(اين هم تصويري از كهندژ ميبد يزد)

نشان فروهر، بي ارتباط با دين زرتشت

اين مقاله برگرفته از سايت تندر ميباشد:

زرتشتیان امروز با تفسیری که از نقش فروهر دارند، آن را نماد دین زرتشت می دانند اما با بررسیهایی که انجام شده و در ذيل بيان گرديده است، معلوم شد که این تفسیر با برخی نقشهای فروهر همخوانی ندارد.

سه ردیف پر در بالها

طبق گفته ی زرتشتیان سه ردیف پر در هر بال فروهر اشاره به سه شعار زرتشتیان دارد: پندار نیک، گفتار نیک، کردار نیک
اما در کنار قبر داریوش بالهای نقش فروهر از چهار قسمت تشکیل شده و در تصویری که پس از آن می آید، سه ردیف است.

با توجه به تصویر فوق ما چه مفهومی را برای ردبف چهارم بالها می توانیم اضافه کنیم؟

دم یا دامن
بنا به گفته ی زرتشتیان، در قسمت دامن یا دم فروهر، سه ردیف پر مشاهده می شود که نشانه ی پندار بد و گفتار بد و کردار بد است که باید زیر پا گذارده شوند.
اما در تصویر زیر که از نمای کتیبه بیستون گرفته شده تنها دو ردیف می بینیم که با تعریف امروزی این نگاره مغایرت دارد.

پیرمرد

پیرمرد در تصاویر فوق که هر دو متعلق به زمان داریوش است نزد زرتشتیان اینطور تعریف می شود: "چهره ی پیرمرد سالخورده اشاره به شخص نیکوکار و یکتاپرستی دارد که رفتار و ظاهر مرتب و پسندیده اش سر مشق و الگوی دیگر مردمان است. حلقه دایره ای که در دست پیرمرد قرار دارد، نشانه پیمان با پرودگار و همبستگی ها است."

در تصویر اول که از نقش رستم گرفته شده پیرمرد با لباس و کلاه پارسی است. همین تصویر نیز در تخت جمشید با همین شمایل وجود دارد لیکن با سه ردیف بال. اما در بیستون پیرمرد نیکو کار نماد زرتشتیان لباس و کلاه اشوری و بین النهرینی بر تن دارد!! از شمایل چهره این اثر کاملا واضح است که او ماهییتی غیر پارسی دارد.

ممکن است بگویید احتمالا حجاری که این نقش را می تراشیده فردی بین النهرینی بوده که در حکومت داریوش خدمت می کرده و با فرهنگ ایرانی اشنا نبوده اما آیا این حجار بین النهرینی مجاز بوده که در کتیبه طویل و عریض داریوش پرچم دولت اشور را بر روی کلاه پیرمرد سالخورده که نماد فروهر هم نیز می باشد، حجاری کند؟

این دایره هیچ سابقه ای در هیچیک از نمادهای موسوم به فروهر در ایران ندارد جز بیستون و در عوض در چندین لوح بابلی میتوان آن را مشاهده کرد و تقریبا در تمام حجاریهای آشوری بشکل مچ بند به فراوانی استفاده شده.

منتظر نظرات كارشناسانه ي شما عزيزان هستم.